Het korte antwoord
Met een lichamelijke beperking kun je volgens het CBR in de meeste gevallen je rijbewijs halen. Je vult aan het begin van je rijlessen de gezondheidsverklaring in. Daarna krijg je een brief om naar een keurend arts te gaan. Die arts betaal je zelf. Een arts van het CBR bekijkt het rapport en bepaalt of je een rijtest doet in een lesauto. De rijtest is gratis, de lesauto betaal je aan de rijschool. Uit de rijtest volgt of je aanpassingen nodig hebt. Daarna les je verder, zo nodig in een aangepaste auto, en doe je hetzelfde praktijkexamen als iedereen. Voor de aanpassingen aan een eigen auto kun je terecht bij het UWV of je gemeente.
Stap 1: de gezondheidsverklaring
De gezondheidsverklaring is een vragenlijst van het CBR over je gezondheid. Iedereen die een rijbewijs haalt, vult hem in. Het verschil voor jou is het moment: doe het zodra je begint met rijlessen, niet vlak voor het examen. Het CBR moet je rijgeschiktheid beoordeeld hebben voordat je praktijkexamen kunt doen, en bij een beperking duurt dat traject langer. Rijscholen krijgen van het CBR hetzelfde advies. De verklaring kost €46,90 in 2026 en €48,50 vanaf 1 januari 2027. Voor jou gaat het om vraag 1 (arm, hand of vingers slecht kunnen gebruiken), vraag 2 (been of voet) en vraag 10 (aandoeningen van ruggenmerg, zenuwstelsel of hersenen). Bij vraag 19 meld je andere klachten die je bij het rijden kunnen beperken, zoals doofheid. Je bent verplicht de vragen naar waarheid te beantwoorden. Binnen vier weken krijg je bericht. Meer over het invullen lees je bij de gezondheidsverklaring.
De keuring bij een arts
Na je gezondheidsverklaring krijg je van het CBR een verwijsbrief voor een keurend arts. Dat mag je eigen arts zijn, bijvoorbeeld je revalidatiearts. Bij aandoeningen als MS, Parkinson, een beroerte, een hersentumor of een spierziekte verwijst het CBR je naar een medisch specialist. De arts betaal je zelf. De Nederlandse Zorgautoriteit stelt daar maximumtarieven voor vast: in 2026 is het basistarief voor een keuring maximaal €142,59 inclusief btw, met toeslagen als het onderzoek langer duurt. Het is een maximum, een arts mag minder rekenen. Vraag vooraf wat het kost. Het CBR beoordeelt het rapport van de arts binnen vier weken.
De rijtest bij het CBR
Een arts van het CBR bepaalt of een rijtest nodig is. Dat is bijvoorbeeld zo als je een arm of been niet goed kunt gebruiken, je nek of lichaam niet goed kunt draaien, of minder kracht of gevoel hebt in je armen of benen. Een rijtest is geen examen: je kunt er niet voor zakken. Alles over de test zelf lees je bij de rijtest van het CBR.
Je krijgt een uitnodiging
Je rijschool reserveert de rijtest voor je, binnen vier weken na de datum op de uitnodiging. De test zelf vindt binnen zes maanden plaats, en altijd vóór je praktijkexamen. Je doet hem in een lesauto van een rijschool, want je hebt nog geen rijbewijs. Die lesauto betaal je aan de rijschool. De rijtest zelf is gratis.
Je rijdt 30 tot 45 minuten met een deskundige
De deskundige praktische rijgeschiktheid is een CBR-medewerker die eerst examinator was en daarna een extra medische opleiding volgde. De deskundige zit naast je, bepaalt de route en geeft opdrachten. Er wordt gelet op vier dingen: of je het stuur goed kunt vasthouden en volledig kunt draaien, of je genoeg kracht hebt voor de pedalen, of je soepel wisselt tussen gas en rem, en of je met je spiegels genoeg zicht rondom hebt. Tegelijk kijkt de deskundige of een aanpassing je zou helpen.
Je hoort direct hoe het ging, het besluit volgt binnen vier weken
Er zijn vier uitkomsten. Je mag rijden. Je mag rijden met voorwaarden, zoals een aanpassing aan de auto. Er is nog een rijtest nodig, bijvoorbeeld om te zien of je met de aanpassingen veilig rijdt. Of je mag niet rijden. Meestal is één rijtest genoeg. Het maximum is drie, daarna kijkt een medisch adviseur opnieuw naar je dossier.
Laat niets aanpassen voordat het besluit er is
CBR, UWV en Regelhulp (de wegwijzer van de overheid voor zorg en ondersteuning) zeggen alle drie hetzelfde. Wacht met het aanpassen van een auto tot het CBR heeft besloten welke aanpassingen je nodig hebt, en tot het UWV of je gemeente over de vergoeding heeft beslist. Regel je de aanpassing zelf, dan krijg je mogelijk geen vergoeding meer.
Wat kost het, op een rij
De vaste bedragen komen van het CBR en de Nederlandse Zorgautoriteit. Wat de rijschool en een aanpassingsbedrijf rekenen, vraag je bij hen na.
| Onderdeel | 2026 |
|---|---|
| Gezondheidsverklaring (CBR) | €46,90 |
| Keuring bij een arts (maximum NZa, basistarief) | €142,59, plus toeslagen bij langer onderzoek |
| Rijtest bij het CBR | gratis |
| Lesauto tijdens de rijtest | het lestarief van je rijschool |
| Theorie-examen met extra tijd (toeslag) | €13,50 |
| Individueel begeleid theorie-examen (toeslag) | €68,00 |
| Aanpassingen aan je eigen auto | offerte vragen; vergoeding via UWV of gemeente |
Codes op je rijbewijs: wat ze betekenen
Heb je een aanpassing nodig om veilig te rijden, dan komt dat als code op je rijbewijs. De code staat in het besluit op je gezondheidsverklaring en later in de rechterkolom van je rijbewijs. Je mag dan alleen rijden in een auto die die aanpassing heeft. Op het pasje zelf staat alleen de hoofdcode: iemand met code 10.02 (automatische versnelling om medische redenen) ziet een 10 op zijn rijbewijs. De volledige code staat in het rijbewijzenregister en op de chip. Verandert je situatie, dan kun je met een nieuwe gezondheidsverklaring laten beoordelen of de code eraf kan. Code 78 is iets anders: die krijg je als je zelf kiest om examen te doen in een automaat, zonder medische reden. Lees daarover bij automaat en code 78.
Codes die je bij een lichamelijke beperking kunt krijgen
Dit zijn hoofdcodes uit de officiële regeling, met de omschrijving zoals die in de wet staat. Tussen haakjes staan voorbeelden van subcodes.
| Code | Wat het is |
|---|---|
| 03 | Prothese of orthese van de ledematen (een kunstarm of -been, of een steun om een arm of been). Dit gaat over jou, niet over de auto. |
| 10 | Aangepaste versnellingsbak (10.02: automaat om medische reden) |
| 15 | Aangepaste koppeling |
| 20 | Aangepaste remsystemen (20.06: handbediende rem) |
| 25 | Aangepaste acceleratiesystemen (onder meer handgas, 25.08: gaspedaal aan de linkerkant) |
| 31 | Aangepaste pedalen en pedaalbescherming (onder meer parallelpedalen) |
| 32 | Gecombineerde rem en gas (32.01: met één hand bediend) |
| 35 | Aangepaste bedieningsorganen (bedienen zonder het stuur los te laten) |
| 40 | Aangepaste stuurinrichting (onder meer een hulpmiddel op het stuur, voetstuur) |
| 42 | Aangepaste hulpmiddelen voor zicht naar achteren en opzij |
| 43 | Aangepaste bestuurdersstoel |
Een rijschool vinden met een aangepaste lesauto
Niet elke rijschool heeft een aangepaste auto. In de Rijschoolzoeker van het CBR staat het filter 'Biedt lessen in een aangepast voertuig'. Het CBR adviseert je zo'n rijschool te zoeken zodra de deskundige een aanpassing adviseert. Bel een paar scholen en vraag welke aanpassingen hun lesauto precies heeft. Vraag ook hoeveel leerlingen met jouw soort beperking ze hebben gehad. Je doet uiteindelijk hetzelfde praktijkexamen als iedereen, met dezelfde eisen, als dat nodig is in een aangepaste auto. Wil je rijscholen in je plaats bekijken, begin dan bij rijscholen vergelijken. Rijloket toont niet welke scholen een aangepaste auto hebben, dus check dat bij de school zelf.
Wie betaalt de aanpassingen?
De lesauto van de rijschool betaal je per les. De lessen betaal je zelf, tenzij het UWV ze regelt. Voor je eigen auto zijn er twee loketten. Heb je de auto nodig voor werk, een opleiding (begonnen voor je 30e, geen speciaal onderwijs) of om te solliciteren, dan ga je naar het UWV. Het UWV laat eerst onderzoeken of rijden haalbaar is en betaalt volgens zijn eigen uitleg de kosten rond de rijtest en een aantal proeflessen. Daarna kan het UWV de rijlessen regelen en de aanpassing van je eigen auto vergoeden, of een aangepaste auto in bruikleen geven. Binnen acht weken na de ontvangstbevestiging krijg je een besluit. Gebruik je de auto alleen privé, dan vraag je een vergoeding aan bij het Wmo-loket van je gemeente. Wmo staat voor Wet maatschappelijke ondersteuning, de wet waarmee gemeenten hulpmiddelen vergoeden. De regels verschillen per gemeente en er kan een eigen bijdrage gelden. Een onafhankelijke cliëntondersteuner kan je helpen met de aanvraag. Vraag bij het Wmo-loket ook of je gemeente rijlessen vergoedt. Regelhulp verwijst naar het UWV en de gemeente, en noemt de zorgverzekering niet. De aanpassers die we bekeken, zetten geen prijzen online, dus vraag altijd een offerte. Daarna moet de RDW de aangepaste auto keuren. Meestal regelt het bedrijf dat je auto aanpast dat voor je.
Het theorie-examen
Voor het theorie-examen zijn er aangepaste vormen. Met extra tijd krijg je 15 minuten langer en kunnen vragen door een computerstem worden voorgelezen (toeslag €13,50 in 2026, €14,00 vanaf 2027). Een individueel begeleid examen doe je alleen in een ruimte met een CBR-medewerker, in 45 minuten (toeslag €68 in 2026, €70,80 vanaf 2027). Die toeslag krijg je in sommige gevallen terug, bijvoorbeeld als je een hulphond hebt, extra ruimte nodig hebt voor een rolstoel, of het antwoordsysteem door je beperking niet zelf kunt bedienen. Het CBR beoordeelt dat vooraf. Ben je doof, dan reserveer je een individueel begeleid examen. Een gebarentolk regel en betaal je zelf. Die vind je in het Register Tolken Gebarentaal, en een vergoeding via het UWV is mogelijk. Meer over de varianten lees je bij het theorie-examen.
Specifieke situaties
Wat de regels zeggen over een paar veelgestelde vragen.
- Doof of slechthorend: hoeft volgens de regeling geen beletsel te zijn voor rijbewijs B. Is het gehoorverlies plotseling ontstaan, dan geldt eerst een aanpassingsperiode van minimaal drie maanden.
- Eén oog: na plotseling verlies van een oog ben je eerst ongeschikt. Na minimaal drie maanden en een positief advies van de oogarts kan het weer. Je gezichtsveld (hoeveel je ziet zonder je ogen te bewegen) moet minimaal 120 graden breed zijn. Je gezichtsscherpte (hoe scherp je ziet) moet minimaal 0,5 zijn, zo nodig met bril of lenzen.
- Rolstoel: er zijn aanpassingen om vanuit de rolstoel te rijden, om de rolstoel mee te nemen (lift of plateau) en om makkelijker over te stappen (draaistoel).
- Amputatie: daar is geen eigen regel voor. De rijtest bepaalt welke bediening je nodig hebt. Rijd je met een prothese, dan komt code 03 op je rijbewijs.
- Kleine lichaamslengte: geen aparte regel. Parallelpedalen, een vloerverhoging of een aangepaste stoel zijn mogelijke oplossingen (codes 31 en 43).
- Dwarslaesie of spasticiteit: geen eigen regel in de wet. De route loopt via de keuring en de rijtest. Reken op meer stappen in dat traject, bijvoorbeeld een tweede rijtest met de aanpassingen.
- ADHD en autisme: dat zijn geen lichamelijke beperkingen, en sinds 1 april 2026 gelden er geen aparte eisen meer. Lees daarover bij rijles met ADHD of autisme.
Heb je al een rijbewijs en krijg je een beperking?
Dan vul je ook een gezondheidsverklaring in, zodat het CBR opnieuw naar je rijgeschiktheid kijkt. Daarna loopt het hetzelfde als hierboven: een keurend arts, zo nodig een rijtest, en een besluit met eventueel een code op je rijbewijs. De rijtest doe je dan in je eigen auto of in een lesauto met de aanpassingen die je nodig hebt. Wacht hier niet mee: zolang je niet gemeld hebt wat er veranderd is, weet je niet of je nog veilig en verzekerd rijdt.
Als het besluit 'niet rijgeschikt' is
Soms is de uitkomst dat je niet mag rijden. Dat is een harde boodschap, zeker als je al bent begonnen met lessen. Bespreek het met je behandelaar: die kan je zeggen of een nieuwe beoordeling later zinvol is, bijvoorbeeld als je situatie verbetert of als er andere aanpassingen mogelijk zijn. Het Wmo-loket van je gemeente kan je helpen met andere manieren van reizen, zoals aangepast vervoer of een scootmobiel.
Hoe lang het allemaal duurt
Een gemiddelde doorlooptijd publiceert het CBR niet. De officiële termijnen tel je zelf op. Daar komen de wachttijd bij de arts, het UWV-besluit en je rijlessen zelf nog bij.
- Reactie op je gezondheidsverklaring: binnen vier weken.
- Beoordeling van het rapport van de arts: binnen vier weken.
- De rijtest: binnen zes maanden na de uitnodiging.
- Het besluit na de rijtest: binnen vier weken.
- Het UWV-besluit over een vergoeding: binnen acht weken.
- Daarna heb je de tijd: je mag maximaal drie jaar lang examen doen op het besluit, korter als je voor een kortere periode geschikt bent verklaard. Je rijbewijs krijgt de normale geldigheid, tenzij de arts verwacht dat je beperking snel erger kan worden.
