Het korte antwoord
Reken elk pakket om naar lesminuten en naar een prijs per uur, en vergelijk pas daarna. Kijk wat er precies in zit (examen, herexamen, tussentijdse toets), wat een extra les kost als het pakket op is, en wat je terugkrijgt als je stopt. Koop geen pakket waarvan je die drie dingen niet zwart op wit hebt. Kijk ook of het pakket groot genoeg is: wie in de eerste helft van 2026 slaagde, had volgens het CBR gemiddeld 42,5 lesuren gehad. Een pakket van twintig lessen is voor veel mensen een beginbedrag.
Hoeveel les hebben mensen echt nodig?
Het CBR vraagt mensen die net geslaagd zijn hoeveel les ze hadden. In de eerste helft van 2026 was dat gemiddeld 42,5 lesuren. Aan rijlessen waren zij gemiddeld €2.785 kwijt, en aan het hele rijbewijs €3.625. Volgens het CBR is dat meer dan de meeste pakketten bevatten. Het CBR zegt er zelf bij dat een pakket geen zekerheid geeft dat je geen extra lessen nodig hebt. Nog een cijfer om te onthouden: bij het eerste praktijkexamen slaagde in 2025 iets minder dan de helft, 49,4 procent. Iets meer dan de helft van alle examens dat jaar was een herexamen. Wat jouw aantal bepaalt, lees je bij hoeveel rijlessen heb je nodig. Twijfel je of een pakket überhaupt bij je past, lees dan eerst pakket of losse lessen. Deze pagina gaat over het kiezen tussen pakketten.
Reken elk pakket om naar een prijs per uur
Twintig lessen bij de ene rijschool zijn geen twintig lessen bij de andere. Een les duurt 50, 60 of 90 minuten, en dat verschil zie je niet in de pakketnaam. Twintig lessen van 50 minuten zijn ruim 16 uur. Twintig lessen van 90 minuten zijn 30 uur. Haal eerst de examenkosten van de pakketprijs af. Deel de rest door het totaal aantal lesminuten en doe dat keer 60. Dan heb je de uurprijs die je echt betaalt. Zet die naast wat gangbaar is: volgens het CBR betaalde in de eerste helft van 2026 tachtig procent van de mensen die examen deden tussen €54 en €78 per lesuur. Zit een pakket daar ver onder, dan wil je weten waar dat verschil vandaan komt. Welke lesduur bij jou past, lees je bij lesduur 60, 90 of 120 minuten.
Deze vragen stuur je de rijschool
Vraag het per mail of app, zodat je het later nog hebt. Een rijschool die vaag antwoordt, vertelt je daarmee ook iets.
- Hoeveel minuten duurt één les, en hoeveel lesminuten zitten er in totaal in het pakket?
- Zit het praktijkexamen erin? En zo ja: alleen het CBR-tarief (€143,50 in 2026, €148,45 vanaf 2027) of ook de kosten van de rijschool voor de auto en de instructeur op examendag?
- Zit er een herexamen in? Zo nee, wat kost een herexamen inclusief auto en instructeur? Wie in de eerste helft van 2026 slaagde, was volgens het CBR gemiddeld €530 kwijt aan praktijkexamens, bij ongeveer twee pogingen, inclusief wat de rijschool rekent.
- Zit de tussentijdse toets erin? Het CBR-tarief daarvoor is gelijk aan dat van het examen.
- Wat kost een losse les als het pakket op is? Dit is de bijkoopprijs, en die kan hoger liggen dan de uurprijs in het pakket.
- Hoe lang is het pakket geldig? Vervallen lessen na een jaar, of als je een tijd niet kunt?
- Wat krijg je terug als je stopt na vijf lessen? Welk bedrag wordt dan afgetrokken per les die je al had?
- Is de prijs inclusief btw en alle bijkomende kosten? Dat moet volgens de ACM, de toezichthouder op consumentenregels. Welke kosten er vaak bijkomen, lees je bij verborgen kosten van je rijbewijs.
- Wat gebeurt er met je lessen en je geld als de rijschool stopt of failliet gaat?
Deze pakketten laat je liggen
Een pakket zonder schriftelijk antwoord op de vragen hierboven. Een 'stuntpakket' met tien tot vijftien lessen inclusief examen als je nog nooit achter het stuur hebt gezeten: BOVAG zei in 2017 dat je dan Max Verstappen moet zijn. Een pakket met 'slagingsgarantie' of 'examengarantie' waarvan je de voorwaarden niet hebt gelezen. Er is geen wet die zegt wat zo'n garantie moet inhouden, dus hij betekent precies wat er in de kleine lettertjes staat. En een groot pakket dat je in één keer vooruitbetaalt bij een rijschool die je nog niet kent. Groot pakket? Prima, maar betaal dan in termijnen. Het CBR zegt het zelf het kortst: lijkt het te mooi om waar te zijn, dan is dat waarschijnlijk ook zo.
Twee pakketten naast elkaar: een rekenvoorbeeld
De cijfers zijn verzonnen, om te laten zien hoe je rekent. Pakket A lijkt goedkoper, tot je de minuten, het examen en de bijkoopprijs meeneemt.
| Onderdeel | Pakket A | Pakket B |
|---|---|---|
| Prijs | €1.299 | €1.650 |
| Lessen | 20 x 50 minuten | 20 x 75 minuten |
| Totaal lesminuten | 1.000 (16,7 uur) | 1.500 (25 uur) |
| Examen in de prijs (aanname) | €143,50 (alleen CBR-tarief) | €250 (CBR-tarief, auto en instructeur) |
| Uurprijs les (prijs min examen) | ongeveer €69 | ongeveer €56 |
| Bijkoopprijs per uur | €75 | €62 |
| Voorwaarden bij stoppen | Geen geld terug | Geld terug, min de gevolgde lessen tegen los tarief |
Je recht om te stoppen
Een rijlesovereenkomst is volgens de wet een overeenkomst van opdracht: jij geeft de rijschool de opdracht om je te leren rijden. Zo'n overeenkomst mag je altijd opzeggen. Van die regel mag een rijschool bij consumenten niet afwijken, ook niet in de algemene voorwaarden. De rijschool mag wel een redelijk bedrag houden voor wat al is geleverd. Een kantonrechter in Alkmaar paste dat in september 2025 toe. Een leerling stopte na drie lessen met een pakket van €1.499. De regel 'geen restitutie' (geen geld terug) in de voorwaarden werd ongeldig verklaard. De rijschool mocht €360 houden: drie lessen en één te laat afgezegde les tegen €65 per stuk, plus €50 voor het theorie-examen en €50 voor lesmateriaal. De rest, €1.139, kreeg de leerling terug. Dat is één uitspraak, geen vaste lijn. De BOVAG-voorwaarden zijn strenger: een pakket mag je daar alleen ontbinden als de rijschool tekortschiet, of opzeggen om een dringende reden. Losse lessen zeg je bij BOVAG op met een termijn van een maand, tegen de eerste van de maand. De wet en de BOVAG-voorwaarden zitten dus niet op één lijn. Vraag vooraf hoe de rijschool het zelf regelt.
Bedenktijd: alleen als je online of telefonisch tekende
De wettelijke bedenktijd van 14 dagen geldt als je de overeenkomst via internet, telefonisch of buiten een verkoopruimte hebt gesloten. Schrijf je je in aan de balie van de rijschool, dan heb je die bedenktijd niet. BOVAG rekent ook de lesauto tot de verkoopruimte. Of een rechter dat ook zo ziet, is niet bekend. Stop je binnen die 14 dagen, dan krijg je volgens de ACM alles terug. Alleen als je vooraf zelf hebt gevraagd om al binnen de bedenktijd te beginnen, betaal je het deel dat je gebruikt hebt. Heeft de rijschool je niet over de bedenktijd geïnformeerd, dan wordt hij met een jaar verlengd. Bij een BOVAG-rijschool is de eerste les altijd een proefles, die je tegen het gewone tarief betaalt. Stop je daarna, dan meld je dat schriftelijk binnen vijf werkdagen.
Examen in het pakket: wat dat betekent als je wilt wisselen
Wisselen van rijschool mag altijd, zegt het CBR. Heeft je rijschool je examen al gereserveerd, dan heeft zij het examengeld aan het CBR betaald en staat de reservering op haar naam. Die reservering gaat niet mee. Je vraagt het CBR minimaal 10 werkdagen voor de examendatum om het examen te annuleren. Daarna trek je in Mijn CBR de machtiging in (de toestemming waarmee je rijschool namens jou reserveert) en machtig je je nieuwe school. Of je dat examengeld terugziet, is niet zeker. Het CBR betaalt alleen in bijzondere gevallen terug, zoals ziekte of overlijden, en dan aan de partij die betaalde: je oude rijschool. Spreek daarom vooraf af wat er met het examengeld gebeurt als je wisselt, en laat dat op papier zetten.
Als het misgaat: klagen bij BOVAG
Is je rijschool lid van BOVAG, dan kun je bij een conflict over je pakket eerst gratis om bemiddeling vragen bij BOVAG. Komen jullie er niet uit, dan leg je de zaak binnen 12 maanden voor aan de Geschillencommissie Rijopleidingen. Dat kost €77,50, en je krijgt dat terug als je helemaal of deels gelijk krijgt. Deze route is er alleen voor leden. Of een rijschool lid is, check je op bovag.nl. Wat zo'n lidmaatschap je verder oplevert, lees je bij BOVAG en FAM keurmerken, en de stappen van een klacht bij klacht indienen over je rijschool.
Zo kies je uiteindelijk
Begin met een proefles, liefst bij twee rijscholen. Vraag na die les wat de instructeur denkt dat je nodig hebt, en kies dan een pakket dat daar in de buurt komt. Een pakket dat je waarschijnlijk afmaakt, is goedkoper dan een klein pakket plus tien bijgekochte lessen. Betaal in termijnen, zeker bij een school die je niet kent. Vergelijk de slagingspercentages van de rijscholen in je plaats bij slagingspercentages per rijschool en de totale kosten met de kostenvergelijker. Lees de voorwaarden, vooral de stukken over stoppen en bijkopen. Die bepalen wat het pakket je echt kost.
